AAR Krakowem

XIX wiek...

Wiek pary i elektryczności, olbrzymiego rozwoju i rozkwitu Europy. Czas mediów, narodzin nowych ideologii i nacjonalizmów. Czas przemian, wzrostu jednych i upadku innych potęg.

Niestety Polacy nie mogli cieszyć się szczęściem tych czasów. Pobici, podzieleni, pod butem trzech cesarzy z coraz mniejszą nadzieją czekali na odmianę losu. Ledwo kilka lat temu zakończone Powstanie Listopadowe przyniosło jeszcze większą porcję goryczy. Małe miasto, stworzone pod dyktando wielkich tego świata, pamiętające jednak czasy chluby przodków wciśnięte pomiędzy 3 wielkie zaborcze potęgi, stanęło jednak u progu wielkich zmian. Miasto było tak małe, że nawet na mapie Europy ledwo dostrzegalne, ale mieszkańców miało ambitnych i gotowych to zmienić.

Rok 1836 przyniósł kilka promyczków przyszłych zmian. Wielkie umysły małego narodu zaczynały rozważać, czy wolny handel nie przyniósł by Krakowowi korzyści. Mieszkańcy miasta i okolic otworzyli swoje skromne progi na nowych duchownych, którzy swą obecnością przyczynili się do spadku analfabetyzmu i oświecenia ludności.

Włodarze miasta wydali rozporządzenie o nowych podatkach, które cały koszt utrzymania miasta przekazały na barki najbiedniejszych. Wszyscy zaś bogatsi wszelkich obciążeń zostali pozbawieni. W następnych latach z pewnością wpłynie to na częstsze bunty i rebelie niezadowolonych mas, jednak w 1836 roku spowodowało ożywienie i wewnętrzną migrację.

Żeby zaś ulżyć nieco tak wielkich obciążeń wszystkie dostępne środki miasto przeznaczyło na edukację i biurokrację, dzięki czemu petenci zaczęli być obsługiwani w odnowionych i jaśniejszych budynkach.



Zwrócono się również do Cesarstwa Austriackiego o możliwość przemarszu krakowskiego wojska przez jej teren. Wielkie Cesarstwo nie dostrzegło w tej prośbie niczego podejrzanego i zaakceptowało tę nietypową ofertę.



Tak radykalne zmiany spowodowały jednak opór wśród mieszkańców i doprowadziły do przyspieszonych wyborów z datą 1 lipca roku 1836.



I na koniec tego pierwszego wpisu trochę technikalii:

AAR jest rozgrywany na wersji podstawowej (1.1) z uwzględnieniem
Rebel and Reform tweaks by Shauf. Bez niego wszystkie duże państwa zbyt szybko zalewane są niepowstrzymanymi falami rebelii i Krakowem gra jest o wiele prostsza. Twórcy (w końcu to Paradox ) obiecują, że w patchu 1.2 rebelie będą mniej szalone. Wszystkich forumowiczów serdecznie witam i kieruję prośbę o wyrozumiałość przy czytaniu mojego pierwszego AAR.

W razie jakichś pytań, próśb o dodatkowe wyjaśnienia i zrzuty ekranu będę służył swoją pomocą.

 

Duma Krakowian i wspomnienia poprzednich klęsk sprawiły, że frakcji patriotycznej udało się przekonać naród do powołania armii krakowskiej. Pusty skarbiec nie powstrzymał ambicji i poprzez przedstawicieli rodzimych bankierów dokonano bezprecedensowej pożyczki w banku angielskim na kwotę 1000 funtów. Ta kwota pozwoliła zakupić potrzebne mundury i uzbrojenie.

Wybory, którymi państwo żyło przez pół roku przebiegły w sposób zorganizowany i bez zbytnich ekscesów. Mimo zdecydowanej przewagi konserwatystów agitacja i wysiłki reakcjonistów okazały się skuteczniejsze i 1 lipca 1836 w krakowskim ratuszu zasiedli zwolennicy kapitalizmu państwowego.



Z marszu przystąpili do realizacji swoich ambitnych planów i zdecydowali i ufundowaniu fabryki cementu. Zakładali, że węgiel, którego Kraków miał pod dostatkiem nie może monopolizować handlu z zagranicą. Tę ogromną jak na krakowskie warunki inwestycję również sfinansowali z funduszy brytyjskich.



Niestety.... ludność przestraszyła się ich ambitnych planów i skandując hasła, które wstyd tu przytaczać doprowadziła do kolejnych przyspieszonych wyborów już 14 dni po zaprzysiężeniu.



Gdy już wydawało się, że nic nie zaskoczy mieszczan, gruchnęła nowa wiadomość. Nowo mianowany dowódca armii krakowskiej Tomasz Bór-Komorowski postanowił za zgodą ratusza wykorzystać sytuację międzynarodową i zaproponował śmiały plan ataku na Czarnogórę. Nieprzychylni mu ludzie wspominali raczej, że przyczyną jest zakończony skandalem romans naszego oficera, jednak co bardziej światli mieszkańcy nie chcieli głośno tego przyznać. Co prawda z organizacją swojej armii był nieco na bakier, ale miał talent do czytania map i wyjątkowo spieszno było mu wykazać swój kunszt wojskowy.

Obawiano się reakcji mocarstw, zwłaszcza Austrii na tak śmiałe kroki. Jednak sam książę Potocki udał się do Wiednia na rozmowy i przywiózł z nich zielone światło na tę eskapadę.



Co prawda powód wojny był nieco niejasny i przysporzył Krakowowi złej sławy,



jednak wszystko to nadrobił fakt, że kampania przebiegła sprawnie i wzorcowo. Austriaccy oficerowie, którzy udali się wraz z Borem-Komorowskim po sławę wyrażali się o nim w prawie samych superlatywach.




Po 3 miesiącach bitny krakowski żołnierz przystąpił do okupacji Czarnogóry, co zakończyło się niejednym ślubem i otwarciem składu czarnogórskich win w Krakowie.

Tak też zakończył się rok 1836.

 

Rok 1837

Kolejny rok przyniósł ze sobą dalszą okupację Czarnogóry i niestabilne gabinety reakcjonistów, którzy mimo kolejnych wygranych wyborów nie potrafili utrzymać zadowolenia. Kończyło się to półrocznymi kadencjami i zdziwieniem obcokrajowców odwiedzających wtedy Kraków.

Śmiała kampania czarnogórska i wynegocjowane trudne warunki pokoju sprawiły, że Kraków awansował na arenie międzynarodowej i zaczęto, może nieco na wyrost wspominać o nim jako o drugorzędnym mocarstwie. W krakowskich domach obawiano się reakcji zaborców, Ci jednak wypowiedzieli się powściągliwie i nie wykazywali chęci zaprowadzenia swoich porządków w Krakowie.





Ten nagły awans na salonach Europy sprawił, że na tutejszym uniwersytecie zaczęli pojawiać się zagraniczni studenci, a w lokalnych wyszynkach można było usłyszeć o wielu ciekawych i nowoczesnych pomysłach. Pojawiło się również więcej dowódców, co prawda nie wszyscy wykazywali tak wyjątkowe talenty jak generał Bór-Komorowski, swoją obecnością zaszczycali jednak niejeden bal i skradli niejedno niewieście serce.

 

Rok 1838

Po burzliwych poprzednich latach przyszedł czas na uspokojenie nastrojów i spokojniejsze 365 dni.

Zwycięska armia wróciła do stolicy gdzie witana była ze wszystkimi należnymi honorami, po czym obcięto jej pensję i zasoby. Krakowscy centusie nie pochwalali tak rozbuchanych wydatków wojennych.

Odkryto również zalety wolnego handlu, co sprawiło, że pomimo wielkich kredytów udało się ustabilizować budżet i wypracować lekką nadwyżkę. Po kilku kadencjach rządów reakcjonistów, do władzy doszli liberałowie, którzy lepiej poradzili sobie z trudnym zadaniem utrzymania się przy władzy. Zamiast armat uwagę poświęcono kulturze. Literaci, którzy swoimi dziełami rozpromienią swą ojczyznę na pewno przyczynią się do wzrostu jej prestiżu na świecie. Ten natomiast przez cały czas był podważany i już dużo osób uważa, że szybki awans Krakowa do drugiej ligi rozgrywających był przedwczesny.

Potoccy poprzez swoją sieć kontaktów i znajomości starają się poprawić obraz Krakowa w oczach zaborców.






---

Co do realności wojny z Czarnogórą w rzeczywistym XIX wieku. Tak, nie byłby możliwy. Jak również ten AAR byłby krótki, bo skończyłby się w 1848.
Jednak dzięki Paradoxowi mogę dzielnie tworzyć prawdziwszą od prawdziwej historię.

 

rok 1839

1839 rok przyniósł rozrost składu win czarnogórskich, które przy udziale miejscowych kapitalistów doprowadziły do pomysłu stworzenia lokalnej wytwórni win. Konserwatywna większość społeczeństwa wskazywała jednak na negatywne skutki, takie jak alkoholizm i upadek obyczajów przez co nie była przekonana, że interes ten przyniesie jakiekolwiek zyski.

Prestiż kraju, pluralizm wśród obywateli, zwiększone wydatki na edukację i wzrastająca liczba duchownych doprowadziły do wzrostu znaczenia Uniwersytetu Jagiellońskiego i szybszego adoptowania na lokalnym gruncie nowinek naukowych i technicznych ze świata.

Na arenie międzynarodowej Kraków ze zmiennym szczęściem próbował utrzymać swój drugorzędny status. Niestety skandal wśród dowódców wojskowych, który zakończył się pojedynkiem i śmiercią jednego z nich sprawił, że Kraków znalazł się znowu poza obiegiem wielkich spraw.

Pozytywem było jednak zmniejszenie się zainteresowania Krakowem przez Cesarstwo Austriackie i wypadnięcie z jego orbity wpływów. Co światlejsi wskazywali jednak, że przyczyną były świeżo rozpoczęte wojny: francusko-pruska i austriacko-pruska, które umieściły Kraków na peryferiach istotnych spraw ówczesnej Europy.



Te napięte, wojenne czasy sprawiły, że co jakiś czas do Krakowa przybywali kolejni posłowie z różnych niemieckich państw z prośbą o możliwość przemarszu wojsk, zgłosiła się również Austria i Prusy. Kraków bardzo chciał, ale nikomu nie był w stanie odmówić.

Pod koniec roku wybuchła afera związana z handlem bronią, mieszkańcy miasta stanęli jednak murem za kupcem, niejakim Wokulskim, czym zdobyli prestiż na arenie międzynarodowej. Dzięki temu Krakowianie ponownie mogli mówić, że Kraków to drugoligowe mocarstwo!

 

1840-1848 (droga ku potędze!)

W latach 40 XIX wieku Kraków rozwijał się w dalszym ciągu. Pod względem międzynarodowym rola miasta wzrastała, silna pozycja wśród drugoligowych państw była zapewniona.

Literacko Kraków przeżywał rozkwit romantyzmu. Wiele wybitnych dzieł rozsławiło wtedy gród nad Wisłą.



W późnych latach 40 małopolscy twórcy zaczęli odkrywanie realizmu.

Naukowcy i przedsiębiorcy odkryli kilka wynalazków armijnych. Przede wszystkim skupili się jednak na poprawie efektywności w wydobywaniu i przetwarzaniu węglą (m.in. technologii oczyszczonego węgla i wytwarzaniu koksu) i sprowadzeniu nowinki z zachodu, czyli kolei żelaznej. W ten sposób przyczynili się do rozwoju przemysłu, zwiększonych wpływów do budżetu, a co za tym idzie spłaceniu wszystkich zaciągniętych pożyczek.



Niestety, lata 40 były burzliwe. W dużej mierze przyczyniły się do tego liczne wybory i Wiosna Ludów. Krakowska armia musiała tłumić 3 rebelie, które wybuchły w tamtych latach na obszarze miasta.



Najpierw liberałowie...


Potem znowu liberałowie...


W końcu byli powstańcy listopadowi...


Rebelie te nie zdobyły szerszego poparcia wśród statecznej ludności i zostały szybko spacyfikowane. Ostatecznie dowódcą armii krakowskiej został energiczny Edmund Różycki.



Całe szczęście dla Krakowa to szaleństwo równie szybko jak się rozpoczęło dotarło również do finału.



Po drodze, z racji kiepsko rozwiniętej medycyny Kraków przeżył epidemię. Dzięki szybkiej pożyczce udało się zdusić bez większych ofiar.



W burzliwym 45 liberałom udało się przegłosować ustawę o zmianie ordynacji wyborczej. Od tego czasu skład senatu będzie opierał się na przekonaniach całej populacji. Nie zapobiegło to jednak zawirowaniom na scenie politycznej. Przeprowadzone wielokrotne wybory za 8 z kolei razem pozwoliły dojść do władzy konserwatystom, którzy rozpoczęli budowę linii kolejowej, a następnie ponownie oddali władzę liberałom.

W 1846 otrzymaliśmy prezent od losu:



Na świecie Rosja przeprowadziła wojnę z Ottomanami. Po obu stronach zaangażowała się masa sojuszników.

Rok 1848 przyniósł istotną zmianę w życiu Krakowa. Dzięki wzrastającemu prestiżowi, licznemu korpusowi oficerskiemu i skutecznym wojnom Austrii, która upokorzyła Prusy i odebrała im tak cenny prestiż mały kraj dostąpił zaszczytu wejścia na salony wielkich potęg.

 

Uznanie Krakowa na polu międzynarodowym

Mimo początkowego entuzjazmu nie wszystkie mocarstwa pogodziły się z takim wzrostem znaczenia Krakowa i już rok później Kraków utracił status supermocarstwa. Po półrocznej akcji propagandowej i nasileniu wysiłków korpusu dyplomatycznego Kraków odzyskał status supermocarstwa już pół roku później by już go w interesującym nas okresie nie utracić. W wyniku wzrastającego prestiżu naukowego i kulturalnego, a także poprzez znany na całym świecie korpus oficerski Kraków zdołał wskoczyć na stabilne 7 miejsce wśród potęg ówczesnego świata. Prusy wyczerpane ciągłymi wojnami z Austrią w latach 60 zostały zmuszone do opuszczenia elitarnego grona na rzecz Meksyku.



Na polu kolonialnym Kraków skupił się na pozyskaniu partnerów w Ameryce i Afryce. Poprzez wytrwałe i często brawurowe akcje dyplomatyczne zdołał wprowadzić w swoją strefę wpływów Kolumbię, Egipt i początkowo czasowo, a potem trwale Imperium Osmańskie. Niestety zainteresowanie pozostałych mocarstw tym krajem było duże i większość akcji dyplomatycznych i środków musiało zostać skierowane na ten ostatni kraj celem utrzymania go w zasięgu wpływów.

 

1850-1870, przełom naukowo-technologiczny

Na polu naukowym dokonano wielu przełomowych odkryć. Większość tych osiągnięć małe państwo zawdzięczało wysokiemu współczynnikowi pluralizmu. Pozwolił on polepszyć przepływ informacji i powiększył grono ludzi, którzy mieli wpływ na naukę i rozwój. Lata 50 i 60 przyniosły ulepszenia w większości dziedzin życia i gospodarki poczynając od zwiększonego wydobycia i wzbogacania węgla (będącego podstawą ekonomii Krakowa), poprzez wielkie wydarzenia kulturalne na wynalazkach militarnych kończąc. Stan wiedzy na rok 1870.



Od strony gospodarczej kraj przeżywał nigdy nienotowany boom. Prywatni przedsiębiorcy z własnej kieszeni byli w stanie sfinansować budowę i późniejsze modernizacje kolei. Pod naciskiem wojskowych stworzono system fortów na najnowocześniejszym światowym poziomie. Przyspieszone uprzemysłowienie odczuwalne na całym świecie spowodowało zwiększenie zapotrzebowania na węgiel, co w połączeniu z dużymi nakładami na badania i rozwój tej gałęzi przemysłu spowodowała stałe wysokie wpływy do budżetu. Kraków był w stanie w tamtym okresie sfinansować w zupełności, szkolnictwa, urzędy, przeprowadzić modernizację wojska i generować rezerwę na dziennym poziomie wahającym się w przedziale 15-25 funtów. Pod koniec lat 60 Kraków osiągnął rezerwy budżetowe w wysokości przeszło 100 tysięcy funtów.




W armii doszło do znaczącej reorganizacji. 1 brygada piechoty została zastąpiona 3 brygadami gwardyjskimi. Dodatkowo pod wpływem nowoczesnej myśli politycznej opracowano plany mobilizacji wojska, które w przypadku wojny pozwolą zmobilizować dodatkowe 2 brygady.

 

Polityka krakowska w latach 1850-1870

w polityce kurs liberalny utrzymywał się przez całe dwudziestolecie z wyjątkiem krótkiego epizodu konserwatywnego w okresach [styczeń 1856 - lipiec 1857] i [lipiec 1866 - styczeń 1867] i 4 lat rządów anarcho-liberałów (radykałów) w latach [styczeń 1862 - lipiec 1866].



Nawrót konserwatywny był w gruncie rzeczy spowodowany działaniami liberałów, którzy swoimi reformami politycznymi poszerzyli grono wyborców i tradycyjnie konserwatywne społeczeństwo krakowskie. Skuteczna agitacja i działalność edukacyjna pozwoliła jednak przekonać konserwatywne warstwy do liberalnych poglądów i przywrócić rządy liberałom.



Na horyzoncie pojawiły się jednak nowe idee socjalistyczne i od 1863 zaczęły zdobywać grono zwolenników. Pod koniec lat 60 socjalizm w różnych formach popierało 11% senatu.



Spokój i dobrobyt gospodarczy w państwie dwukrotnie został przesłonięty przez widmo rewolucji. Anarchizujący liberałowie, którzy ze swoimi hasłami wyszli na ulice zostali jednak krwawo rozliczeni za swoje antypaństwowe knowania.



Pod koniec epoki poglądy społeczeństwa przedstawiały się w następujący sposób

 

Lata 70 - droga ku wojnie

Lata 70 okazały się decydujące dla społeczności Krakowa i co pokazała przyszłość również dla Polaków będących poddanymi zaborców.

Powszechna umiejętność czytania i pisania, duży pluralizm i nastawienie na rozwój spowodowały, że w szybkim tempie dokonano dużych postępów technicznych. Jedną z dużych zmian był wynalazek wojny w okopach i karabinu maszynowego, które zmieniły podejście sztabu do sprawy wojny o odzyskanie ziem zabranych przez zaborców.

Grupa naukowców Uniwersytetu Jagiellońskiego zapoczątkowała serię wypraw naukowych w celu odkrycia źródeł Nilu. Wielkie nakłady finansowe i zapał zaangażowanych w nią ludzi spowodował, że czwarta wyprawa zakończyła się wielkim sukcesem. Kraków po raz kolejny znalazł się w centrum zainteresowania.



W polityce w dalszym ciągu władzę sprawowali liberałowie. Frakcja socjalistyczna w dalszym ciągu rosła jednak w siłę. Reformy polityczne zwiększyły ilość mieszkańców, którzy byli w stanie czynnie decydować o swoim losie.



W polityce zagranicznej Kraków zdołał rozszerzyć strefę wpływów na kolejny po Kolumbii, Egipcie i Imperium Osmańskim kraj, Portugalię.

W drugiej połowie lat 70 nastroje społeczne zaczęły dążyć w kierunku wyzwolenia Polaków spod buta rosyjskiego. Wygłoszono wiele płomiennych przemówień, doszło do wielu debat, publikacji, artykułów, wieców i spotkań. W niejednej rodzinie nocne rozmowy stały się normą. Lud krakowski coraz śmielej żądał zmian. Austria i Prusy ze względu na skomplikowaną sytuację międzynarodową (kolejne wojny o połączenie państw niemieckich) nie wystąpiły oficjalnie z potępieniem Krakowa i zachowały neutralność wobec nadchodzącej wojny krakowsko-rosyjskiej.

Postępy w organizacji armii, usprawnienie powszechnego poboru oraz powszechna zgoda w społeczeństwie na wojnę pozwoliły wystawić armię w sile 8 brygad (8*3000 = 24 tysięcy ludzi). Ze względu na nieporozumienia w sztabie i dużą ilość oficerów zdecydowano się na rozdzielenie sił na 8 niezależnie dowodzonych oddziałów. Kraków nie miał wielkiego doświadczenia w prowadzenia wojen, w związku z czym mobilizacja została zarządzona kilka miesięcy przed planowaną wojną. Pozwoliło to uzyskać wysoką organizację wojska, nie pomagało jednak w ukryciu planów. Jednak Rosja nie przeprowadziła wyprzedzającego ataku, nie skłoniła również pozostałych zaborców do współpracy. Po wojnie okazało się, że Austria, Prusy i Rosja ustaliły podział Krakowa po spodziewanej szybkiej porażce Małopolan. Rosjanie spodziewali się, że wobec tak wielkiej dysproporcji w wielkości armii wynik wojny będzie jednoznaczny. Te decyzje z pewnością przyczyniły się to do przebiegu dalszych wydarzeń.



Plan sztabu był nieco samobójczy, jednak ze względu na szczupłość oddziałów wielkich alternatyw nie posiadano. Nastawienie było Rozdzielone oddziały miały za zadanie opanować jak największą ilość prowincji należących onegdaj do Rzeczpospolitej Obojga Narodów i wypatrywać jak najbardziej spodziewanego ciosu ze strony olbrzymiego i potężnego sąsiada.



Wojna rozpoczęła się 1 września 1875 roku o świcie, kiedy rząd krakowski dostarczył oficjalne noty dyplomatyczne ambasadorowi rosyjskiemu. Jako powód agresji podano krzywdy i opresje, których dopuścił się Car rosyjski wobec jego polskich poddanych.

Wychodzące oddziały w kierunku Kielc żegnane były wiwatami. Twarz niejednej matki zdradzała jednak oznaki smutku i wyczekiwania na smutne wieści.

Opinia publiczna świata nastawiona była do konfliktu neutralnie. Co prawda rozumiano krakowskie racje, większość komentarzy wskazywała jednak na dysproporcję sił i szaleństwo Krakowian. Zgadzano się, że porażka w wojnie sprawi, że Wolne Miasto Kraków na pewno zniknie z mapy świata.

 

1 wojna krakowsko-rosyjska (1875-1876)

Pierwszym zadaniem krakowskich sił zbrojnych okazało się oczyszczenie dawnych polskich ziem z rebelii anarcho-liberałów. Rdzenna miejscowa polska ludność mimo optymistycznych przewidywań sztabu podeszła do wojny polsko-rosyjskiej z rezerwą. Nieliczne wystąpienia i obojętność podkopywały w takich okolicznościach morale żołnierzy. Pokonanie wystąpienia anarchistów tchnęło jednak optymizm w serca żołnierzy, którzy przystąpili do okupacji ziem Kongresówki.



Wojna z Krakowem nie była jedynym zmartwieniem Rosji w tamtym okresie. Poza Królestwem Polskim wystąpienia liberałów objęły również znaczną część europejskiej części imperium.



Powolna mobilizacja sił przez Rosjan i wyjątkowo wczesna w tym roku zima spowodowały, że Kraków zdołał opanować znaczną część Królestwa Polskiego i wprowadzić tam krakowską administrację przed nastaniem największych mrozów.



To pasmo sukcesów i brak wyraźnego i zdecydowanego kontruderzenia ze strony Rosji i jej sojuszników (do czego po części przyczyniły się warunki pogodowe) sprawiły, że po stronie Krakowa zdecydowali się wystąpić jego sprzymierzeńcy.



Po pół roku od rozpoczęcia działań wojennych front prezentował się w następujący sposób. Wojska przystąpiły do okupacji wschodniej granicy Królestwa Kongresowego. Armia krakowska kończyła proces wprowadzania swojej administracji na nowo zajętych terenach. Rosyjskie przygotowania wchodziły powoli w decydującą fazę. Coraz częściej dochodziło do potyczek pomiędzy wrogimi wojskami.



1 Marca 1876 roku, pół roku po rozpoczęciu działań wojennych w niczym niewyróżniającym się dniu typowo polskiego przedwiośnia na front zostały dostarczone pierwsze zapięczetowane butle z niewiele mówiącymi dla prostego żołnierza oznaczeniami. Ten dzień rozpoczął jednak zupełnie nowy rozdział działań wojennych - użycie broni chemicznej. Co prawda opinia publiczna gdyby została poinformowana o wszystkich konsekwencjach do jakich użycie tej broni prowadzi najprawdopodobniej gorąco by zaprotestowała. Olbrzymia dyspropocja w sile i desperacja naczelnego dowództwa spowodowała jednak zgodę na powszechne użycie jej w działaniu bojowym.



Po pokonaniu małego oddziału rosyjskiego, który przebił się aż do Warszawy skierowano wszystkie siły na wschód, gdzie nad Niemnem spodziewano się przyjąć główne siły rosyjskie w sile 89 brygad. Niepokojące wieści ze wschodu wskazywały jednak, że kolejne armie rosyjskie nadciągają ze wschodu.




Ze względu na szczupłość krakowskich sił, rosyjskim armiom rozmieszczonym na południu udało się wkroczyć na krakowskie okupowane tereny wokół miasta Kowel.



Zdecydowano się na bohaterską próbę przyjęcia przeciwnika pod Pińskiem gdzie trzynastokrotnie mniejsze siły stawiły czoła wojskom generała Konstantinova. Pospiesznie przygotowane umocnienia, dogodny dla obrońców teren i zastosowanie nieznanych dla przeciwnika rodzajów uzbrojenia sprawił, że armia generała Bronisława Żeligowskiego stawiła ostry i zdecydowany odpór Rosjanom.



Na północy generał Grishin mimo czterokrotnej przewagi nie potrafił przełamać krakowskiego oporu w okolicy Suwałk. Skąpe krakowskie odwody pod Grodnem i Mariampolem czekały na rozkaz przyjścia z odsieczą rodakom.



Główny bój tej kampanii rozgrywał się jednak pod Pińskiem gdzie Rosjanie sprowadzili następne oddziały próbując kolejnej już próby przełamania frontu. Mimo dziesięciokrotnej przewagi ze strony przeciwnika krakowska piechota w dalszym ciągu stawiała zdecydowany opór gotowa bronić tej prapolskiej ziemi do ostatniej kropli krwi.



W połowie 1876 roku sytuacja w imperium rosyjskim przedstawiała się coraz groźniej. Liczne powstania anarchistów rozlewały się na kolejne gubernie. Krakowskie brygady wydatnie w tym pomagały wiążąc główne rosyjskie siły na zachodnich rubieżach imperium.



W połowie sierpnia linia frontu ustabilizowała się. Mimo olbrzymiej przewagi ilościowej coraz lepiej radząca sobie krakowska armia czyniła spustoszenie w szeregach Rosjan. Nowoczesne karabiny maszynowe, gazy bojowe, a także sprawna organizacja wojskowa pozwoliła zatrzymać Rosjan w marszu na zachód. Rosyjskie dowództwo licząc na wyczerpanie krakowian pod Pińskiem rozkazało wszystkim oddziałom na południowej flance skierować się pod Pińsk.



W końcu listopada wraz z nastaniem pierwszych poważniejszych słot armia rosyjska wykazywała coraz większą słabość. Morale i organizacja żołnierzy zdecydowanie osłabły. Dyletanctwo i nieprzygotowanie na szczeblu dowódczym wobec nowoczesnych technik wojennych obnażyło słabość rosyjskiej armii. Krakowska armia po pokonaniu przeciwnika pod Suwałkami przesunęła front w kierunku Mariampola.



Niestety, ta decyzja okazała się druzgocąca dla strony polskiej. Złe rozpoznanie i aprowizacja doprowadziły do utraty całej brygady generała Rommla co dla strony krakowskiej oznaczało utratę 1/8 wszystkich sił. Przewidywania rosyjskie nie spełniły się jednak. Smutne wieści o klęsce generała Rommla i jego oddziałów nie załamały ducha żołnierskiego. Wręcz przeciwnie. Od początku grudnia po stronie rosyjskiej dało się odczuć coraz wyraźniejszy rozkład struktur wojskowych. Decydującym wydarzeniem dla rokowań pokojowych okazało się niespodziewane przełamanie frontu przez stronę polską pod Pińskiem. W jego rezultacie do niewoli został wzięty sztab i sam generał Konstantinov. To druzgocące wydarzenie, a także bilans ofiar tej operacji (74 tysiące zabitych po stronie rosyjskiej wobec 1060 po stronie krakowskiej) przypieczętowały przeprowadzenia przyspieszonych rozmów pokojowych.



Dnia 1 stycznia roku 1877, 16 miesięcy po rozpoczęciu działań wojennych Imperium Rosyjskie zrzekło się swoich roszczeń do terenów Mazowsza i Wielkopolski, które znajdowały się pod jego jurysdykcją. Ta niespodziewana wiadomość zaskoczyła potęgi ówczesnego świata. Nagłe osłabienie Rosji wywołało długą debatę i liczne komentarze ze strony światowej opinii publicznej. Wobec licznych wystąpień i wieców z poparciem dla krakowskiej sprawy Austria i Prusy zdecydowały się tylko na wystosowanie not dyplomatycznych o potwierdzeniu dotychczasowych układów granicznych z Krakowem. Kraków natomiast sięgnął swoimi granicami południowej części Mazur.



Małe państwo stanęło wobec nowych wyzwań. Po 60 latach od upadku Księstwa Warszawskiego znaczna część ziem polskich znowu dostąpiła możliwości swobodnego rozwoju. Niestety, Polacy przestali stanowić zdecydowaną większość w swoim kraju. Nadchodzące powszechne wybory ze względu na dziesięciokrotne powiększenie grona wyborców zmienią układ sił w Senacie. Po raz pierwszy też nad Państwem Krakowskim pojawiła się możliwość zdecydowanych buntów ze strony ukraińskiej, która po tak spektakularnej porażce rosyjskiej sama z chęcią przystąpiła do snucia marzeń o niepodległości. Kolejnym wielkim wyzwaniem była wielka ilość analfabetów i kiepska infrastruktura zdobytych ziem. Oba te elementy wpłynęły na pogorszenie rozwoju naukowego kraju, który wszystkie swoje siły skierował teraz na rozwój zaniedbanych rejonów. Przed Krakowem otwierały się jednak zupełnie nowe perspektywy...



Gospodarczo Kraków zyskał rozwinięty przemysł w Wielkopolsce. Niestety ze względu na zerwanie kontaktów gospodarczych z dotychczasowymi dostawcami i odbiorcami z Rosji wielu właścicieli spodziewało się rychłego upadku ich przedsięwzięć.

 

Druga kampania rosyjska (1877 - 1881) [część 1/4]

Podpisany wieczysty pokój między Krakowem i Rosją okazał się jednak bardzo nietrwały. Już w dniu zawarcia z obu strony pojawiły się głosy, że warunki są nie do przyjęcia. Strona krakowska po spektakularnym zwycięstwie głosem ulicy zaczęła domagać się oswobodzenia wszystkich ziem dawnej Rzeczpospolitej, natomiast oszołomiona Rosja wezwała do buntu i ogłosiła podpisany traktat zdradą!

Sytuacja rozwijała się w bardzo szybkim tempie, zaś wieści z szybkością telegrafu rozchodziły się państwie. W wyniku wielkich wieców propaństwowych w Warszawie, Radomiu, Krakowie, Kielcach i Łodzi i setkach mniejszych rząd 6 stycznia, 5 dni po zawarciu pokoju ogłosił powtórną mobilizację. Wskazywano na dużą rezerwę budżetową, której poprzednia wojna w żadnym stopniu nie nadwyrężyła. Mimo mobilizacji budżet nie załamał się i w dalszym ciągu przychody były stabilne. Tym razem dzięki powiększonemu państwu Kraków wystawił nie 8, a 40 brygad.



Po zmobilizowaniu poszczególnym dywizjom zostali przydzieleni dowódcy. Tym razem ze względu na powiększenie sił dopuszczono do kadry dowódczej również mniej wybitnych oficerów. Poborowa armia została podzielona na mniejsze i skierowana na wschodnią granicę krakowskich ziem.

7 stycznia Kraków znów stał się agresorem. Zażądał od Rosji praw do Brześcia. I znów świat nie wypowiedział się negatywnie o tym fakcie. Wielkie potęgi tego świata w dalszym ciągu pod wrażeniem poprzedniej kampanii zachowały neutralność.



Pierwsze dwa miesiące wojny to kilka mniejszych bitew granicznych. Trudne warunki pogodowe i mobilizacja sił po obu stronach spowodowały, że główne zmagania tego okresu toczyły się w rejonie Grodna i Suwałk. Mimo heroicznej postawy przeciwnika, wojska rosyjskie zostały w tych bitwach pokonane.

Na początku marca sformowane z poboru brygady osiągnęły zdolność bojową i zostały skierowane do walki. Marzec upłynął pod znakiem okupacji Brześcia, Grodna, Suwałk i odrzucenia Rosji w kierunku Mińska.

Niespodziewanie w marcu rząd Prus zezwolił Krakowowi na operowanie wojskiem z jego terytorium. Ze strony Austrii i Rosji zostało to odebrane jako zdradę. Kraków zyskał jednak na tym paraliż decyzyjny ze strony zaborców, którzy w dalszym ciągu nie byli w stanie mówić jednym głosem.



Do połowy roku bitwa graniczna zdaniem Krakowa została wygrana. W szeregu potyczek, które odbyły się między kwietniem a lipcem strona rosyjska wykazała się nieprzygotowaniem bojowym. Wystąpiły liczne problemy z aprowizacją, logistyką. Rosja była jednak olbrzymia i nawet takie porażki nie zachwiały jej ducha.



W drugiej połowie roku z Egiptu napłynęły bardzo pomyślne wieści. Po długich zabiegach dyplomatycznych Kraków otrzymał możliwość prowadzenia wykopalisk na terenie Doliny Królów. Wydarzenie to polepszyło stosunki międzypaństwowe i na pewno wpłynie na prestiż państwa w świecie.



Obywatele Krakowa po wynikach poprzedniej wojny spodziewali się również w tej odnieść pewne sukcesy. Rozmiar klęski rosyjskiej armii i kompletny bezwład jej władz spowodował jednak, że początkowe żądania wobec Rosji zostały rozszerzone. Kraków poza Brześciem zażądał również od Krakowa zachodniej Ukrainy.

Na początku stycznia 1878 roku, 12 miesięcy po rozpoczęciu działań wojennych krakowskie wojska odepchnęły Rosjan z prawie całego terenu zaboru rosyjskiego. Między lipcem a grudniem blisko 142 tysiące Rosjan i Szwedów (których korpus ekspedycjny pod Jelgawą przy Rydze napotkał oddziały generała Klemensa Ostrowskiego.) poległo, bądź zostało wziętych do niewoli. Olbrzymi teren jaki przyszło okupować wojskom krakowskim powoli przerastał jej możliwości operacyjne. Kręgi rządowe zaczęły rozważać zawarcie pokoju z Rosją ze względu na obawę, że tak wielkie upokorzenie Rosji może zjednoczyć przeciwko Polsce już nie tylko Prusy i Austrię, lecz także Francję i Wielką Brytanię. Sztab nie chciał jednak o tym słyszeć. Dowodzono, że kłopoty z operowaniem wojskiem na tak wielkim terenie są tylko przejściowe i taka okazja jak ta wojna się już nie powtórzy. Dowodzili, że należy bić Rosjanina, póki można...

Największe bitwy drugiej połowy 1877 roku to:

 

Druga kampania rosyjska (1877 - 1881) [część 2/4]

Rok 1878 był kolejnym rokiem drugiej kampanii rosyjskiej. Zwycięstwa poprzedniego odpowiednio prezentowane społeczeństwu okazały się wspaniałą pożywką dla wzrastającego nacjonalizmu krakowskiego. Poparcie dla wojny było powszechne. Z tego powodu sztab naczelny nie miał problemu z modyfikacją planów wojennych i rozszerzeniem operacji wojskowej już nie tylko o wyzwolenie ziem dawnej Rzeczpospolitej, ale o dalej idące cele. Zdecydowano się przeprowadzić pełnoskalową operację militarną na 3 głównych kierunkach. Na północy za cel obrano zdobycie stolicy Sankt Petersburga, na wschodzie nęciła Moskwę, a na południu Odessa i Sewastopol. Ideologicznie podparto ją ideami panslawizmu i zniesienia opresji carskiej. Ze względów propagandowych największe siły skierowano pod Moskwę.

15 marca pod naporem dział i karabinów maszynowych zdobyty został Psków, 22 kwietnia padła Orsza. Okupacja Witebska została przypieczętowana miesiąc później, 22 maja. Po zdobyciu Wielkich Łuków (22 lipca) i Smoleńska (25 września) droga na Moskwę stanęła otworem.




Po zaciętych bojach siły wroga uległy i 26 grudnia bitwa moskiewska została ostatecznie wygrana. Przystąpiono do okupacji niegdysiejszej stolicy Carów.



Na kierunku południowym po przełamaniu oporu przeciwnika już 2 maja padła Winnica. Rosja postanowiła jednak bronić Kijowa za wszelką cenę i dopiero 5 października po wyniszczających walkach krakowska flaga załopotała nad jego murami. Zdobycie tego miasta przypieczętowało losy armii rosyjskich na froncie południowym, które nie mogąc stawić oporu Polakom zmuszone zostały do wycofania się za Dniepr. 2 listopada zostały zdobyte Czerkasy. Po tej dacie krakowskie dowództwo rozkazało przegrupować siły na froncie południowym, uzupełnić braki kadrowe i rozpocząć operację "Sewastopol".

Najwolniej postępy szły na północy. Dopiero 16 lipca zdobyto Nowogród. Po tej dacie skupiono się na okupacji ziem łotewskich i estońskich. Opór wroga był jednak wielki i dopiero 14 grudnia padła twierdza ryska. Te powolne działania odwróciła jednak wspaniała wiadomość. 4 marca 1879 roku stolica Imperium Rosyjskiego została zdobyta przez Krakowian. Odbiło się to szerokim echem w prasie światowej. Niewielu już było komentatorów, którzy z lekceważeniem wyrażali się o tym małym państwie.

Początek 1879 roku przyniósł okupację południowej Finlandii i wkroczenie wojsk krakowskich na Krym.




Podsumowując w roku 1878 i na początku 1879 doszło w sumie do 37 większych bitew i operacji

Kolejno w kolumnach, liczba poległych po stronie rosyjskiej, liczba poległych po stronie krakowskiej, miejsce bitwy i data zakończenia.

5876 5 Orsza (5 stycznia 1878)
13359 0 Wilno (16 stycznia 1878)
4977 0 Korosten (20 stycznia 1878)
7944 25 Witebsk (2 lutego 1878)
8139 0 Daugavpils (3 kwietnia 1878)
10614 146 Korosten (17 kwietnia 1878)
13955 25 Smoleńsk (28 maja 1878)
16923 34 Korosten (30 maja 1878)
9618 1 Czerkasy (8 lipca 1878)
14200 3 Czernichów (15 lipca 1878)
12657 93 Kijów (18 lipca 1878)
3379 0 Rżew (22 lipca 1878)
646 74 Jelgawa (27 lipca 1878) <- Bitwa z korpusem szwedzkim
9899 7 Połtawa (28 lipca 1878)
5615 5 Krzywy Róg (6 sierpnia 1878)
764 20 Ryga (9 sierpnia 1878) <- II Bitwa z korpusem szwedzkim
1590 12 Jelgawa (18 sierpnia 1878) <- ostateczne okrążenie Szwedów.
2696 0 Biełgorod (24 sierpnia 1878)
1906 0 Melitopol (29 sierpnia 1878)
1657 0 Charków (10 września 1878)
11257 32 Jekaterinosław (4 października 1878)
3476 0 Melitopol (21 października 1878)
1272 0 Borodino (26 października 1878)
4818 8 Nikołajew (31 października 1878)
4792 22 Kursk (5 listopada 1878)
4710 0 Jekaterinosław (8 listopada 1878)
887 0 Cherson (15 listopada 1878)
16125 8 Wiaźma (16 listopada 1878)
2540 0 Melitopol (24 listopada 1878)
3412 0 Mariupol (27 listopada 1878)
1212 0 Cherson (3 grudnia 1878)
1603 0 Simferopol (5 grudnia 1878)
1427 0 Sevastopol (9 grudnia 1878)
3129 0 Kaługa (9 grudnia 1878)
370 0 Rostow (15 grudnia 1878)
1543 0 Moskwa (26 grudnia 1878)
6000 0 Sankt Petersburg (7 lutego 1879)

W ciągu 15 miesięcy zginęło 214 tysięcy Rosjan i 520 Krakowian. Rozmiar klęski i rozkładu państwa rosyjskiego był przytłaczający. Car i jego rodzina, która zmuszona została do ucieczki z atakowanej Moskwy, w dalszym ciągu nie chciał jednak przystać na krakowskie warunki. Zrzeczenie się wszystkich ziem zaboru rosyjskiego było mimo tak ewidentnej klęski ponad jego dumę. Ludzie na okupowanych terenach przyjmowali Krakowian neutralnie. Zresztą widzeli ich rzadko, szczupłe siły okupacyjne pozwalały co najwyżej na wypieranie armii rosyjskiej, administrację na zajętych terenach powierzano w ręce wyzwalanych chłopów. Dzięki temu zapewniano sobie przynajmniej czasowy spokój.

Nastroje w Rzeczpospolitej Krakowskiej pod wpływem napływających wieści z frontu były entuzjastyczne. Wysiłek wojenny małego państwa nie zachwiał jego strukturą gospodarczą i przy stabilnym budżecie udało się utrzymać deficyt budżetowy na poziome kilku procent. Dzięki zabiegom dyplomatycznym już 12 stycznia Serbia wycofała się z poparcia Rosji i zawarła jednostronny pokój z Krakowem. Pozostali sojusznicy porzucili imperium 7 listopada. Po tej dacie Rosja walczyła już sama.



Pierwszy rok dla nowo wyzwolonych terenów był rokiem ciężkiej pracy, szczególnie w dziedzinie edukacji. Otwarto setki nowych szkół, Uniwersytet Jagielloński zwiększył kilkukrotnie ilość przyjętych na studia pedagogiczne. Przemysł byłej Kongresówki borykał się z licznymi problemami, jednak uwolnienie klasy średniej i zamożnej od płacenia podatków pozytywnie stymulował rozwój. Rozpoczęto też na wielką skalę roboty przy budowie kolei na całej powierzchni Wielkopolski i Mazowsza. Kręgi rządowe obawiały się ataku ze strony Austrii, która mogła wykorzystać wielkie rozproszenie sił krakowskich na olbrzymim obszarze Rosji. Nic takiego jednak nie nastąpiło.

Zgodnie z oczekiwaniami struktura senatu pozostała na mniej więcej podobnym poziomie jak rok wcześniej. Żadne reformy nie zostały wprowadzone.

 

Druga kampania rosyjska (1877 - 1881) [część 3/4]

Rok 1879 przyniósł pierwsze duże wystąpienie rewolucyjne. 4 lutego, na większości zajętych przez Kraków terenach wystąpili z bronią w ręku rosyjscy anarcho-liberałowie. Ich celem nie była jednak obrona dawnego porządku, tylko realizacja własnych utopijnych marzeń. Niestety, do buntu przystąpili również mieszkańcy Wielkopolski i Mazowsza. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło cały kraj. Sztab za porozumieniem z rządem oddelegował część wojsk z frontu południowego i przystąpił do pacyfikacji tych niebezpiecznych ludzi.



Po miesiącach debat i tajnych konsultacji Kraków wystąpił na forum międzynarodowym ze sprawą ukraińskiej niepodległości. Dowodząc wielowiekowych tradycji i zawsze silnego związku Rusi z Polską Kraków 18 kwietnia zażądał od Rosji uznania Ukrainy za niepodległy kraj.



Ostatnią skoordynowaną operacją armii rosyjskiej była próba odbicia Moskwy.



Krakowskie oddziały starły się z wrogiem pod Kaługą i Peremyślem gdzie pozbawiły dowództwo rosyjskie złudzeń co do możliwości odwrócenia wydarzeń. Wobec nieuchronnego, władze Moskwy 7 sierpnia 1879 skapitulowały i oddały miasto w ręce Krakowian.



Od tego momentu poza Kaukazem większy opór rosyjski nie istniał. Kraków systematycznie rozszerzał żądania co do kształtu powojennej Ukrainy. Car w dalszym ciągu pozostawał nieustępliwy, jednak jego otoczenie, przytłoczone rozmiarem klęski rozważało coraz otwarciej obalenie aktualnego władcy i zawarcie pokoju z Krakowem na jego warunkach.

Pod koniec 1779 roku Austria korzystając z upadku imperium Carów wypowiedziała Rosji wojnę. Miesiąc później krakowskie wojska napotkały armię austriacką zmierzającą w kierunku Moskwy i Finlandii. Cel tej eksapady był mocno niejasny i nie przysporzył Austrii sławy. Z początkiem 1880 roku bunty w Krakowie zostały zdławione.



W polityce rok 1879 przyniósł dalsze zmiany w senacie i przygotowania do pierwszej po wyzwoleniu Kongresówki kampanii wyborczej.



Rok 1880 to dalszy ciąg okupacji Rosji i żmudne dyplomatyczne starania o uznanie żądań Krakowa przez stronę rosyjską. Mieszkańcy Rzeczpospolitej Krakowskiej w licznych zgromadzeniach, wystąpieniach i strajkach wzywali do wojny z Austrią. Pod wpływem tych wydarzeń, w Austrii doszło do wybuchu rewolucji. Zdobycie przez demonstrantów gmachu policji wewnętrznej w Wiedniu i anonimowe przekazanie zdobytych tam dokumentów Krakowowi ujawniło, że celem wyprawy austriackiej na Finlandię była chęć zdobycia wiedzy o wojskowych zdobyczach technologicznych Krakowa na wypadek przyszłej wojny. Pod wpływem tego raportu Krakowski Naczelny Sztab Wojskowy rozpoczął gromadzenie zapasów pod przyszły konflikt i przygotowania do ataku na Małopolskę. Na froncie wschodnim oddziały krakowskie dotarły do Murmańska, stanęły na przedpolach Uralu, na Kaukazie prowadziły skuteczną walkę z cofającymi się Rosjanami.



Pierwsze wolne wybory zgodnie z oczekiwaniami wygrała partia konserwatywna, szybko jednak musiano rozpisać nowe. Afera towarzyska spowodowana ujawnieniem kochanki premiera w trakcie otwarcia Teatru Słowackiego w Krakowie doprowadziła do kryzysu gabinetowego i ponownych wyborów. Wobec takich okoliczności pierwszy o kilkunastu konserwatywny rządu ustąpił i rozpisano kolejne wybory. Niestety, on również musiał po pół roku ustąpić. Tym razem przyczyną była afera korupcyjna związana z działalnością Banku Zbożowego.

 

Domyślnie Druga kampania rosyjska (1877 - 1881) [część 4/4] Pokój!

W kwietniu 1881 roku zgromadzone wokół Cara stronnictwo dążące do pokoju z Krakowem zdołało ostatecznie przekonać władcę o całkowitej klęsce i konieczności zawarcia pokoju. Rosja zgodziła się ostatecznie również na uznanie niepodległości Ukrainy.



Dnia 7 kwietnia Rosja wystąpiła z propozycją, którą władze Krakowa ostatecznie zaakceptowały. Zwycięskie państwo otrzymało Brześć, Mińsk, Równe, Litwę, Ukraina natomiast otrzymała Kijów, Krym i Chersoń. W dalszym ciągu poza jego granicami pozostawała Winnica i Charków. Na tak wielkie ustęptwa strona rosyjska nie chciała się jednak zgodzić. Tego samego dnia władze Ukrainy sojusz wojskowy z Krakowem. Liczni doradcy wojskowi rozpoczęli szkolenie młodej armii ukraińskiej. Pozostałe mocarstwa uznały Ukrainę za będącą w strefie wpływów Krakowa.




Kraków w wyniku nabytków terytorialnych bardzo się umocnił. Przeszło dwukrotne powiększenie liczby ludności, blisko trzykrotne zwiększenie potencjału gospodarczego, otwarcie nowych rynków zbytu na Ukrainie i względnie wysoki jak na rosyjskie tereny stopień czytelnictwa na poziomie 20% sprawił, że Kraków wchodził już do klubu najpotężniejszych państw nie tylko prestiżem. Uzyskał też w końcu upragniony dostęp do morza, co prawda na Litwie i bardzo wąski, jednak ze względów prestiżowych było to wydarzenie bez precedensu. Uwzględniając również wojskową bazę na Krymie jego nowego sojusznika, Morze Czarne także stanęło przed nim otworem. Infrastrukturą, nowo zdobyte tereny odstawały bardzo od średniej dla kraju. Konserwatywny rząd powołał więc departament do spraw kolejnictwa wschodniego, który przystąpił do nadganiania zapóźnień cywilizacyjnych poprzez powszechny program budowy kolei. Duża rezerwa budżetowa sprawiła, że nie ucierpiał na tym program budowy kolei na zachodzie, który w dalszym ciągu rozbudowywał się zgodnie z pierwotnymi założeniami. Od strony militarnej ponowna mobilizacja armii (w sile 100 brygad) wyraźnie pokazała, że demograficznie kraj dysponuje już siłą odpowiadającą jego aspiracjom.





Spośród 8 największych mocarstw Kraków w dalszym ciągu pozostawał krajem najbardziej rolniczym, utracił też ze swojej strefy wpływów Portugalię. Nie ustawał jednak w staraniach o ponowne jej odzyskanie.

Nastał kruchy pokój, społeczeństwo wiedziało jednak, że niedługo nastąpi kolejna wojna...

 

Wojna krakowsko-austriacka (1881-1883) [część 1/2]

Struktura etniczna Krakowa po odzyskaniu ziem zaboru rosyjskiego przedstawiała się w następujący sposób.



W Małopolsce, Wielkopolsce i na Mazowszu przeważali Polacy. Im bardziej na wschód tym procent ludności miejscowej wzrastał. Władze przedsięwzięły szeroko zakrojoną akcję polonizacyjną, na jej efekty przyjdzie jednak poczekać dziesięciolecia. Dodatkowo sporym problem było bezrobocie wśród klasy robotniczej, które szczególnie boleśnie dotknęło tereny wschodnie.


W polityce w dalszym ciągu dominował nurt konserwatywny. Liberałowie i socjaliści z osobna w porywach posiadali 15% elektoratu.



Kilka dni po demobilizacji zarządzono kolejny pobór. Rozpoczęto też tworzenie nowych jednostek armii zawodowej. Podobnie postąpiły Prusy i Austria, które tym razem realnie obawiały się napaści. Ich ewentualnemu sojuszowi zapobiegła jednak Francja, która zadeklarowała, że jakikolwiek sojusz wojskowy Austrii i Prus oznaczać będzie zbrojną interwencję Francji.
Władzom tych krajów nie było to jednak w głowie. Ich ambicją była hegemonia nad państwami niemieckimi, co spowodowało, że wszelkie sojusze w istniejącej sytuacji były niemożliwe.
Austria dodatkowo w dalszym ciągu zmagała się z rewolucją na własnym terenie.



Te okoliczności bardzo uprościły plany krakowskiego sztabu, który 1 lipca na tajnym spotkaniu z rządem ogłosił gotowość do ataku. Nazajutrz, 2 lipca 1881 Kraków wypowiedział wojnę Austrii. Na tę wieść Prusy ogłosiły demobilizację, pozostawiając Austrię osamotnioną (nie licząc jej pozostałych sojuszników). Krakowskie oddziały przekroczyły granicę austriacką na całej długości frontu, od Krakowa aż po Kamieniec Podolski. od 6 lipca rozpoczęła się okupacja nadgranicznych krain.



Do wojny po stronie Krakowa przystąpili wszyscy jej sojusznicy za wyjątkiem Portugalii, gdzie wpływy Krakowa po ostatnich działaniach innych mocarstw dalej nie były silne. Największy kontyngent wystawiła Ukraina, której oddziały znacząco wspomogły wysiłek wojenny Krakowa.



12 lipca rozpoczęła się pierwsza bitwa graniczna, pod Stryjem, gdzie 22 tysiące wojsk pod dowództwem generała Stanisława Bora Komorowskiego zaatakowały 33 tysiące okopanych w dogodnym terenie wojsk generała Jakoba Hainischa. 15 lipca jedna z armii krakowskich otrzymała rozkaz uderzenia na Pragę. Akcja ta miała w długofalowym planie na celu zdobycie stolicy niegdyś potężnego państwa. W znaczeniu doraźnym zadaniem było związanie walką sił sojuszników Austrii daleko od granic Krakowa.
20 lipca potężna armia austriacka pod dowództwem generała Maksymiliana von Benedeka uderzyła pod Tarnowem na zgrupowanie generała Tadeusza Wysockiego.



Największym atutem armii austriackiej była jej wielkość. Możliwości mobilizacyjne daleko przekraczały krakowskie marzenia. Jednak to Kraków dysponował bronią gazową, co w połączeniu z lepszym dowodzeniem i techniką wojskową pozwalało dotrzymać kroku Austrii. 15 września po dwóch miesiącach walk bitwa o Stryj została wygrana, generał Hainisch zarządził odwrót pod Uzgorod gdzie już wkrótce miała rozgorzeć kolejna bitwa. Wzięły w niej udział oddziały spod Stryja, jak również, od października, oddziały okupujące wschodnią Galicję.

Pod koniec roku linia frontu przesunęła się w głąb terytorium Słowacji, a na wschodzie osiągnęła południowy kraniec Galicji. Największy ciężar walk toczył się pod Uzgorodem, Tarnowem, w okolicach Bielska i Bańskiej Bystricy.



Pod wpływem napływających wieści z frontu i braku informacji o odparciu Krakowa na terenie całej Austrii doszło do kolejnego wystąpienia zbrojnego, znanego później pod nazwą "powstaniem wigilijnym"). Na terenach okupowanych przez Kraków oddelegowano specjalne oddziały do uporania się z tymi bojownikami. Walki z nimi trwały z przerwami do końca marca.



Pierwsze półrocze 1882 roku upłynęło pod znakiem wojny okopowej. Dopiero 14 czerwca 1882 wojskom krakowskim udało się przełamać front pod Bielskiem. Wydarzenie to w znaczący poprawiło morale i zamknęło usta krytykom wojny, z których część spodziewała się takich samych rezultatów jak w niedawnej wojnie z Rosją.



Pokonana armia spod Bielska starała się utworzyć nowy front na wysokości Opawy (Troppau), jednak wysiłki te na niewiele się zdały i najbliższe pół roku stanęło pod znakiem ciągłych prób okrążenia wojsk austriackich pomiędzy Legnicą, Katowicami, Opolem i Opawą (Troppau). Walki co pewien czas przenosiły się również na teren Prus, które mimo zniszczeń jakie te działania wywoływały, w dalszym ciągu pozostawały neutralne. Dopiero pod koniec roku Prusy zamknęły swoją granicę dla Krakowa, co pozwoliło Austriakom powstrzymać pasmo porażek armii zachodniej.

17 lipca 1882 roku pod wpływem nacisków krakowskich do wojny przystąpiła Portugalia.

Na pozostałych frontach sytuacja była stabilna.

 

Wojna krakowsko-austriacka (1881-1883) [część 2/2]

W październiku oddziały krakowskie przełamały front pod Bańską Bystricą.



Mimo dużych strat bitwa została rozstrzygnięta na korzyść Krakowa. Podobnie jak przypadku bitwy pod Bielskiem to przełamanie frontu spowodowało kilkumiesięczną pogoń za uchodzącym wrogiem. Sztab pod wpływem wieści z frontu zmienił sposób dysponowania siłami. Od połowy roku w każdą bitwę zaangażowane były zawsze co najmniej 3 armie, przy czym jeśli organizacja lub stan liczebny armii spadał poniżej połowy armia ta wycofywana była z frontu i zastępowana inną. Kraków mógł sobie na to pozwolić ze względu na ciągłe posiadanie kilku zgrupowań w rezerwie.



18 października z Ukrainy napłynęły smutne informacje o wybuchu powstania promoskiewskiego. Niezwłocznie wycofano z frontu 10 tysięczny oddział generała Edmunda Dąbrowskiego do zwalczenia tego wystąpienia. Obawiano się, że jeśli powstańcy zdobyliby Kijów mogliby wymusić na rządzie ukraińskim ustępstwa terytorialne wobec Rosji.

W listopadzie na separatystyczny pokój z Krakowem zgodziły się Lucca i Hesse-Darmstadt.

Pod koniec roku główny punkt walk skupiał się na terenie Słowacji. W dalszym ciągu trwały walki o Pragę, natomiast wielka blisko czteromiesięczna bitwa pod Uzgorodem powoli zbliżała się finału. Na Ukrainie generał Dąbrowski dogaszał ostatnie ogniska powstańcze.



7 stycznia bitwa pod Uzgorodem zakończyła się. Zwycięstwo krakowskie, choć okupione ciężkimi stratami było całkowite. Pozostałości armii austriackiej rozpoczęły odwrót na południe.




Pomimo, że nastroje po obu stronach były w dalszym ciągu nieprzejednane i ostentacyjnie wrogie, zachowawczy generałowie i umiarkowani politycy rozpoczęli rozmowy na temat zawieszenia broni. Reprezentacji po stronie krakowskiej uważali, że przeciągająca się wojna powoduje, że Kraków niepotrzebnie się wykrwawia i dodatkowo zaczyna zdobywać zła sławę awanturniczego państwa (co było bardzo przesadzone, pozostałe niebezpośrednio zaangażowane potęgi nadal uważały, że jest to wewnętrzna sprawa Krakowa i jej zaborców). Natomiast próbujący się porozumieć Austriacy uważali, że ostatnie porażki, a szczególnie przegrana pod Uzgorodem pokazują głębszy problem w armii austriackiej. Niestety, obie strony nie mogły dogadać się do granic po zawieszeniu broni.



Dopiero kolejne wieści z 17 i 18 stycznia o przegranych walkach na Słowacji (pod Trenczynem i Ołomuńcem) spowodowały, że Austriacy zgodzili się na ustępstwa w postaci straty całej Galicji, za wyjątkiem jednak Bielska. Takie też stanowisko zostało ostatecznie zaproponowane kręgom rządzącym i sztabowi 20 stycznia. Od 22 stycznia zarządzono zawieszenie broni, nadal jednak bez podpisania porozumień. W końcu 10 lutego zawieszenie broni zostało oficjalnie zawarte.



Poza granicami Polski pozostawało już tylko Bielsko i Księstwo Cieszyńskie, Austria zrzekała się roszczeń do wszystkich pozostałych zabranych ziem. Kraków odzyskiwał ludne i względnie jak na warunki krakowskie bogate prowincje. Tereny te były bardzo gęsto zaludnione, niestety przeszło 100 lat zaborów (od 1772 roku) sprawiło, że pozostał tu już nikły procent ludności uważającej się za rdzennie polską.



Spowodowało to, że po raz pierwszy w historii Rzeczpospolitej Krakowskiej Polacy przestali być dominującym ludnościowo narodem. I jak można było się spodziewać, już nazajutrz po zawarciu porozumienia radykalne siły po obu stronach przystąpiły do czynnego zaprzepaszczenia tak mozolnie uzyskanego kompromisu.


---

Co do rozsypanej graficznie mapy. Cóż... Mój komputer ma już parę lat i czasem ledwo przy tej Wiktorii zipie
Karolis - dziękuję za zwrócenie uwagi odnośnie Cieszyna

 

Wojna krakowsko-austriacka (1883-) [część 1/?]

Szybki rzut oka na przemysł galicyjski:



Zawieszenie broni praktycznie od początku było czynnie sabotowane przez ludność obu stron. W Wiedniu odbył się półmilionowy wiec, który po kilku godzinach przerodził się w zamieszki i zbrojne starcie z policją i siłami policyjnymi. Masakra, która pochłonęła 317 zabitych i przeszło 8 tysięcy rannych zradykalizowała nastroje. Rząd austriacki poprosił następnego dnia poprzez oficjalny dziennik rządowy o spokój, opanowanie i poszanowanie umów międzynarodowych. Jednak wiece, które przez następne dni głośno skandowały o zdradzie doprowadziły do jednego z największych kryzysów politycznych Austrii w XIX wieku. Po stronie krakowskiej sytuacja nie prezentowała się dużo lepiej. Petycje, odczyty, zebrania patriotyczne, zbiorowe manifestacje uczuć patriotycznych i powszechne przekonanie, że władza zdradziła swoje społeczeństwo nie zgadzając się na dobicie umierającej Austrii sprawiło, że po 8 dniach od zawarcia rozejmu w "Gońcu Krakowskim" opublikowany został paszkwil pod adresem sygnatariuszy porozumienia, którego autor w znakomity sposób wytknął dwulicowość i zaprzedanie idei narodowej. Po jego publikacji w Krakowie, a w następnych dnia w stolicach województw i wielu mniejszych miejscowościach wybuchnęły praktycznie regularne zamieszki. Lud żądał krwi i prapolskich ziem. Rząd, który ostatecznie asygnował zawieszenie broni złożył rezygnację. 12 dni po zawieszeniu broni radykalne skrzydło w sztabie generalnym przejęło władzę i ogłosiło zerwanie wszelkich rozmów z zaborcami. Jako podstawę programową nowego rządu pułkowników przyjęto jak najszybsze zjednoczenie ziem polskich. Nazajutrz ambasadorzy Austrii i Prus złożyli noty wyrażające zaniepokojenie takim obrotem spraw. Obradujący do godzin nocnych, zebrany w trybie pilnym sztab ogłosił, że od następnego dnia Kraków jednostronnie wypowiada rozejm z Austrią. Wszystkie oddziały, które otrzymały jeszcze kilka dni wcześniej rozkaz wycofania i przejścia w stan spoczynku ponownie zostały skierowane na front. Wojna znowu rozpaliła serca ludzi. Kraków żądał Księstwa Cieszyńskiego i Bielska nie widząc innej możliwości porozumienia. Wojna ponownie rozgorzała 26 lutego 1883 roku. Niestety, na arenie międzynarodowej to wystąpienie kosztowało Kraków utratę części prestiżu i odmowę współpracy ze strony wszystkich sojuszników. Sztab miał jednak duży atut w zanadrzu. Ciągłe konsultacje i tajna współpraca z Francją wyraźnie prowadziła do możliwości utworzenia tajnego sojuszu.




Czas wojenny pokazał, że Kraków potrafił przeprowadzić koncentrację wojsk i atak o wiele sprawniej niż Austria.





Już niecały miesiąc później wypoczęte oddziały krakowskie prowadziły okupację całego terytorium Słowacji, połowy obszaru Czech. Od kilku dni trwało również oblężenie Wiednia. Obrona austriacka była w rozsypce. Informacje o klęskach nie docierały na razie do informacji opinii publicznej. Fakt walk o Wiedeń nie pozostawiał jednak złudzeń wśród bardziej światłej części ludności.




W połowie roku po szeregu przegranych potyczek (Olomuniec, Miskolic, Sopron, Gyor, Zaleagerszeg, Varazdin, potyczek, ponieważ straty po stronie austriackiej w każdej z tych bitew wahały się w granicach od 100 do 800 poległych, po stronie krakowskiej poległo w sumie około 400 żołnierzy) linia frontu przesunęła się głębiej w kierunku Czech i Austrii właściwej. Paradoksalnie do pierwszego większego wystąpienia doszło po stronie krakowskiej.




Jakobini wystąpili zbrojnie na terenie zajętej Galicji. Podejrzewano o finansowanie ich ze środków austriackich. Podobnie jak poprzednio musiano skierować część sił z frontu do uporania się z zagrożeniem rewolucyjnym na zapleczu.




Mimo wycofywania się Austriaków i niemożliwości przełamania z ich strony frontu krakowskie oddziały nie były w stanie rozstrzygnąć walki w decydującym starciu. Za każdym razem przeciwnik wycofywał się nie ponosząc oczekiwanej druzgocącej klęski. Promyczkiem nadziei na zmianę była dopiero bitwa w okolicy Hradca Karlowej, gdzie w krwawym starciu poległo przeszło 3000 austriackich żołnierzy. Za klęskę obarczono dowodzącego wojskami austriackimi Otto Stolzera, który został zdymisjonowany i przeniesiony na tyły frontu.




Kolejna bitwa pod Brnem pokazała jednak, że nie był to odosobniony przypadek. O rozmiarze klęski społeczeństwo austriackie mogło przekonać się w pełnej okazałości dopiero 31 sierpnia, kiedy Rudolf Trunk pozostawiając za sobą 5 tysięcy poległych rodaków odstąpił od obrony Wiednia i zarządził odwrót.




Społeczeństwo krakowskie na wieść o tym wielkim wydarzeniu obwołało Konstantego Piłsudskiego bohaterem narodowym. Zmęczone i pobite wojska wroga zostały otoczone przez Krakowian. Coraz śmielej mówiono o możliwości kapitulacji przez stronę austriacką. Zapominano jednak, że pod Budejowicami w dalszym ciągu walczyła duża i silna armia w sile 52 tysięcy mężczyzn. Dopiero jej pokonanie mogło otworzyć drogę do negocjacji pokojowych.




Przegrana wojsk sojuszniczych pod Kaposvar zwiększała jednak szanse na szybszą kapitulację.




25 października, 8 miesięcy po zerwaniu przez Kraków rozejmu skapitulował Wiedeń. Wydawało się, że już nic nie mogło powstrzymać rozkładu zaborcy, jednak trzy dni później do walki wkroczyła Dania, przystępując do okupacji Litwy.




Zaskoczenie po stronie krakowskiej było całkowite. Natychmiast kiedy dowództwo zostało poinformowane o udanym desancie oddelegowano z frontu słowackiego 24 armię generała Witolda Zamojskiego, który niezwłocznie udał się nad północną granicę Rzeczpospolitej Krakowskiej na spotkanie z nowym przeciwnikiem. Podniesienie morale austriackie było jednak przejściowe. W ciągu następnego miesiąca wojskom krakowskim udało się domknąć okrążenie i w szeregu bitew rozgromić armie, które kiedyś broniły Wiednia.




Kraków triumfował. Austria po tak wielkiej klęsce skłonna była ustąpić z prawa do Moraw. Kraków zaostrzył jednak warunki. Bracia węgierscy i czescy, którzy w trakcie wojny tłumnie przechodzili na stronę polską doczekali się wdzięczności. Kraków tak jak onegdaj podniósł na arenie międzynarodowej sprawę Ukraińską, tak teraz upomniał się o wolne Węgry.




Na tak śmiałe żądanie opór austriacki stężał i na najbliższe miesiące, mimo licznych klęsk, negocjacje pokojowe utknęły w martwym punkcie.




Wraz z nastaniem Nowego Roku granica okupacji wojsk krakowskich zbliżała się powoli do granicy z Półwyspem Apenińskim. Pod okupacją znalała się również Saksonia, sojusznik Austrii. Na Litwie sytuacja powoli stawała się opanowana. Dania dysponowała zbyt małymi siłami, nawet pomimo opanowania techniki wojny chemicznej.

 

Wojna krakowsko-austriacka (1883-1884) [część 2/2]



4 stycznia pod Mariborem generał Wacław Fabrycy rozbił kolejną austriacką armię generała Kurta Goeringa.



13 stycznia w Kaunasie grupa miejscowych kapitalistów, filantropów przy asyście zaciekawionego tłumu, urzędników państwowych i dziennikarzy dokonała uroczystego uruchomienia pierwszego na ziemiach polskich oświetlenia elektrycznego ulic miasta. Opinie o nowej formie oświetlenia były z reguły pochlebne. Wiele innych miast zwróciło się do Kaunasu z prośbą o pomoc we wdrożeniu podobnych rozwiązań. W niedługim czasie rozpoczął się boom na tego typu rozwiązania w innych częściach kraju.



Nie wszyscy mieszkańcy Krakowa popierali wielki wysiłek wojenny mający na celu odtworzenie Rzeczpospolitej. Wielu z nich było obojętnych, niektórzy zaś byli jawnie wrogo nastawieni. Wśród nich znajdowała się duża grupa anarchistów i radykalnych liberałów, którzy tylko w wystąpieniu zbrojnym widzieli szansę na zmiany i zrzucenie konserwatywnego rządu. 13 lutego, po miesiącach przygotowań w całym państwie wybuchnęło największe w dotychczasowej historii wystąpienie zbrojne niezadowolonej ludności. W ciągu kilku dni dokonano przegrupowania na froncie i skierowano rezerwowe oddziały do walki z buntownikami.



7 kwietnia po miesiącach zabiegów czeskie stronnictwo niepodległościowe dopięło swojego celu. Kraków uznał racje czeskie do posiadania własnego państwa i podobnie jak wcześniej dla Ukrainy, a następnie dla Węgier zażądał uznania ich niepodległości. Nie przeprowadzono jeszcze dokładnych ustaleń na temat przebiegu powojennych granic (Austria w dalszym ciągu nie uznawała krakowskich żądań). Do pokoju droga nadal była daleka.



24 lipca na zajętych przez Kraków austriackich terenach wybuchnęło powstanie mające na celu zrzucenie krakowskich rządów. Siły powstańców nie były ani duże, ani silne, jednak teren, na którym doszło do buntu budził wrażenie. Sztab musiał wycofać kolejne siły z frontu i przystąpić do walki z nimi.



Na zachodzie Kraków odniósł kolejny sukces rozbijając pod Dreznem kolejną austriacką armię.



Do 2 czerwca większość buntów została stłumiona. Jedynie na Suwałkach pozostawało małe zgrupowanie buntowników, którym udało się zaprowadzić nawet własną administrację. Praktycznie 2/3 powierzchni Austrii znajdowało się pod okupacją krakowską. To co powstrzymywało obie strony przed zawarciem pokoju były duże żądania, na które Austria w dalszym ciągu nie chciała się zgodzić.



30 sierpnia z Połągi dotarła wiadomość o klęsce wojsk duńskich. Straty duńskie były olbrzymie, blisko 50% straty w liczebności oddziałów, odcięcie od zaopatrzenia i brak szans na przełamanie frontu sprawił, że Duńczycy skapitulowali. Wiadomość ta sparaliżowała Austrię, która aż do tego dnia spodziewała się "Północnego Cudu", który niestety nie nastąpił...
Społeczeństwo i politycy austriaccy w końcu zaczęli zachowywać się racjonalniej i pogodzili się z możliwością nieuchronnych zmian terytorialnych.



W połowie września sytuacja w Austrii również wyglądała na rozstrzygniętą. Wszystkie armie przeciwnika były otoczone, pozbawione rezerw. Inicjatywa znajdowała się całkowicie po stronie krakowskiej. Zarządzono zawieszenie broni, po czym przystąpiono do negocjacji pokojowych. Nastąpił tylko jeden dość nieprzyjemny zgrzyt. Jeden z krakowskich generałów, Dąbrowkski, na czele swoich oddziałów doprowadził do buntu w krakowskich oddziałach, po czym przy ich użyciu zajął Morawy nie zgadzając się na oddanie ich Czechom. Zarządzono przyspieszony plebiscyt, który miał rozstrzygnąć przyszłość losów Moraw. Przygotowań i przebiegu głosowania doglądały połączone siły oddziałów krakowskich i generała Dąbrowskiego.



Po kolejnych długich tygodniach negocjacji, Austria, wobec braku innych możliwości, zgodziła się na wszystkie warunki krakowskie. 4 października w Wiedniu zawarto układ pokojowy. Austria zrzekała się wszelkich roszczeń wobec krakowskich ziem, uznawała również niepodległość Czech i Węgier. Czechy otrzymały w swoje posiadanie Czechy właściwe. Morawy po wygranym przez Kraków plebiscycie przypadły Krakowowi. Kraków miał w późniejszym terminie otrzymać możliwość przemarszu swoich wojsk na teren węgierski. Austria utraciła bezpośrednie lądowe połączenie z Prusami.

Kraków z wojny wychodził ponownie umocniony, jednak jego reputacja nie była już tak krystaliczna jak kilka lat wcześniej. Lata wojen zmniejszyły rezerwę budżetową, Polacy dalej jednak czekali na nową wojnę. W dalszym ciągu obowiązywał jednak tajny sojusz z Francją, który doprecyzowany w praktyce oznaczał rozbiór Prus pomiędzy Kraków i Francję (w wypadku udanej wojny). Obie strony zostawiały sobie wolną rękę co do swoich działań dyplomatycznych i wojskowych na ich terenie.



Tymczasem jednak armia z poboru została zdemobilizowana i przygotowywała się na pierwszą od dawna zimę bez wystrzałów z dział.

Czechy i Węgry weszły w sojusz z Krakowem i zgodziły się na stacjonowanie i swobodny przemarsz przez swoje tereny wojsk krakowskim. Rządy w obu krajach przejęły partie o orientacji propolskiej.

 

Wojna krakowsko-pruska (1884-?)

Kraków po wojnach z Rosją i Austrią roztaczał opiekę nad liczną grupą państw, poczynając od bliskich sąsiadów (Ukrainy, Czech, Węgier, Imperium Osmańskiego), poprzez dalszych jak Egipt i Portugalia, na Kolumbii kończąc.



Czas wojenny i spowodowane tym zawieruchy nie sprzyjały stabilnemu wzrostowi gospodarczemu. Po wojnie najbardziej cierpiącą grupą była wielka rzesza bezrobotnych na Morawach i we Wschodniej Galicji. Prawdopodobnie w przyszłości doprowadzi to do rozruchów i niepokojów.



Nastroje społeczne i powszechna świadomość, że kolejna wojna wisi w powietrzu sprawiły, że sztab naczelny bez problemu zdobył środki na znaczny rozrost sił armii zawodowej.



9 października 1884 roku zarządzono kolejną mobilizację. Niestety, wśród powołanych znalazło się wielu rewolucjonistów i przeciwników Wielkiego Krakowa. Specjalne komisje starały się wyłapywać takie wrogie elementy i odprawiać do cywila.





Wszyscy sąsiedzi Krakowa na wieść o mobilizacji również przystąpili do zbierania sił na spodziewaną kolejną konfrontację.



Mobilizacja jednak przeciągała się, tym razem Kraków nie był w stanie już tak energicznie zmobilizować siły jak wcześniej i dopiero po półtorej miesiąca pod wpływem nacisków politycznych wypowiedziano wojnę. 27 listopada Kraków oficjalnie wypowiedział wojnę Prusom. Po obu stronach szykowano się do ostatecznej rozprawy. Sztab wyraził się sceptycznie o tak szybkiej wojnie i postanowił się wstrzymać na początku z wielką ofensywą.



Dzięki sprawnej akcji dyplomatycznej i dzięki pamięci poprzednich wojen już dzień później pozostali sąsiedzi ogłosili demobilizację sił, pozostawiając Prusy pozbawione wsparcia supermocarstw. Władze krakowskie nie poprosiły Ukrainy o pomoc, na co wspomniana ostentacyjnie również zdemobilizowała siły.



Przygotowanie militarne świeżo powołanej armii nie szły zgodnie z terminarzem. W pierwszej fazie jedyną w pełni przygotowaną armią była armia stacjonująca na Morawach. Wobec szybko posuwającego się na wschód przeciwnika skierowano również do walki na mazurach duże zgrupowanie. Miało to pozwolić kupić czas kolejnym. W Skierniewickiem sytuacja przedstawiała się gorzej, do walki musiała przystąpić źle przygotowana armia grupy "Środek". Na południu rozpoczęły się zacięte walki o Kraków. Tym razem armia krakowska nie mogła wykorzystać atutu wojny chemicznej, przeciwnik również nią dysponował. Szykowała się długa i wyczerpująca wojna...



W połowie grudnia walki rozgorzały z całą mocą. Na wszystkich odcinkach przewaga pruska zarówno liczebnie jak i organizacyjnie była znacząca, umiejętności militarne armii krakowskiej stały jednak na wysokim poziomie. Nawet przy takiej dyspropocji sił była ona w stanie powstrzymać dalsze postępy wojsk wroga. Niestety, jedynie na północy udało się wbić klinem w obcą ziemię. Na odcinku środkowym Prusy zdołały dotrzeć prawie pod Łódź. Na południu chcąc powstrzymać szybkie postępy nowych sił przeciwnika na Kraków, zdecydowano o rozpoczęciu bitew pod Legnicą i Opawą (Troppau). Wobec takiej obcej przewagi i nadal trwającego procesu organizacyjnego, Sztab zastosował zasadę rotacji. W każdej z bitew uczestniczyć miały zawsze co najmniej dwie armie, z których ta bardziej wykrawiająca się, miała wycofywać się z walki. Zastępować ją miała trzecia armia, która w tym czasie odzyskiwała stan liczebny i organizacyjny. Taka rotacja prowadzona przez cały okres wojny pozwoliła powstrzymać załamanie się frontu w początkowej fazie, a w późniejszej pomogła go przełamać.



Pierwsza potyczka została wygrana po miesiącu, 10 stycznia 1885 roku. To zwycięstwo było bardzo potrzebne. Pozwoliło uspokoić krytyków przedwczesnej ich zdaniem kampanii. Uciszyło nastroje społeczeństwa, które było całkowicie nieprzygotowane na prawdziwą i wyczerpującą wojnę okopową. Poza wydźwiękiem propagandowym zwycięstwo to nie niosło jednak żadnych przewag militarnych. Armie pruskie pozostawały silne, wykrwawiając krakowskie siły.


Niezależnie z działaniami na froncie 2 dni później w Słucku na Białorusi wprowadzono przepisy dyskryminujące język białoruski w szkolnictwie. Kraków przystępował energiczniej do walki o rząd dusz. Wielu wybitnych ludzi potępiło jednak tę akcję jako barbarzyństwo i działanie niegodne prawdziwego Polaka.



Brak posiłków dla armii pruskiej pod Krakowem i wyjątkowo słotna zima skłoniły go 16 stycznia do odstąpienia od murów stolicy. Wróg nie mógł już rozgłaszać, że Kraków jest słaby i niedługo się załamie. Był to mały sukces (wróg nie został rozbity, wycofał się praktycznie bez szwanku), pozwolił jednak odetchnąć nieprzygotowanej armii krakowskiej.



Pod koniec lutego walki z uchodzącą armią pruską spod Krakowa przeniosły się na Morawy. Uwolnienie krakowskiej armii pod stolicą pozwoliło na dodatkową reorganizację i wydzielenie części pododdziałów do okupacji Górnego Śląska. Pod Opawą, Legnicą, Kaliszem, Skierniewicami, Olsztynem (Allenstein), Toruniem front nie przesunął się jednak ani o centymetr. Wojna pozycyjna trwała. Przystąpiono do okupacji Gdańska. Pod Elblągiem przyjęto walką sojuszniczą armię bawarską. W Łodzi leczyła rany armia odwodowa, która niedługo miała przystąpić do walki pod Skierniewicami.



Pod Bielskiem zakończyła się kolejna bitwa. Po raz kolejny Prusacy wycofali się bez większych strat, pozostawiając większą ilość poległych po stronie krakowskiej.
Po miesiącu Bawarczycy niedysponujący nowoczesną bronią chemiczną musieli uznać wyższość wojsk krakowskich i wycofać się w kierunku Tucholi. Tam również miesiąc później zostali pobici. Spodziewane przez Prusaków przełamanie frontu nie nastąpiło. Pod Płockiem podobnie jak pod Łodzią kolejne oddziały krakowskie leczyły rany po zaciętych bojach w okopach. Okupacja Mazur i Królewca trwała.





W międzyczasie niezadowolenie na Morawach osiągnęło poziom, w którym powstrzymanie wystąpienia zbrojnego było niemożliwe. Morawy stały się świadkiem walk nie tylko z Prusakami, ale również z lokalnym powstaniem. Wystąpienie to ostudziło trochę zapał krakowian do pomocy braciom Czechom.



Wycofująca się armia bawarska i brak odwodów w armii pruskiej sprawiły, że już na początku maja znaczna część Pomorza znajdowała się pod okupacją krakowską. Powoli stawało się jasne, że w długofalowej perspektywie (pomimo nadal ciężkiej sytuacji wojsk krakowskich na odcinku centralno-północnym) możliwe jest okrążenie wojsk pruskich przez teren Poznania.



Kolejne miesiące pokazały, że podejście sztabu krakowskiego do konfliktu było bardziej przemyślane. Podejście rotacyjne pomimu licznych chwil grozy działało. Na początku października, blisko rok po rozpoczęciu wojny Prusy w dalszym ciągu stanowiły militarne zagrożenie. Nie były jednak w stanie sformować wystarczająco dużej armii rezerwowej, żeby powstrzymać wojska krakowskie od okupacji terenów pruskich aż po Berlin.
Związane armią armie przeciwnika trwały na daleko wysuniętych przyczółkach nie mogąc powstrzymać rozwoju wypadków na zachodzie.




9 listopada zmęczone przeciągającą się wojną Czechy poprosiły o pokój. Prusy z radością zaakceptowały ten fakt. Elity Krakowa tylko utwierdziły się w przekonaniu, że braciom Czechom nie należy ufać bezgranicznie.



Prusy zdołały w końcu stworzyć nowe armie, które próbowały odrzucić krakowian spod Berlina. 31 stycznia 1886 roku generał Wacław Jasiński zdodał jednak przełamać opór i pozbawił ich złudzeń. Wszystkie ziemie pruskie na zachód od Odry i na wschód od Brunszwiku były od tego momentu okupowane przez Kraków. Wycofująca się armia bawarska pod wpływem zdecydowanych posunięć Krakowa musiała powrócić na własne terytorium gdzie pod Ausburgiem zaciekle i desperacko broniła się przed Krakowem. W tym czasie specjalne oddziały okupowały pozostałe tereny tego małego państwa. Prusy zostały definitywnie wsparcia sojuszników. 7 lutego 1886 roku, rok i 2 miesiące po rozpoczęciu wojny krakowska armia przełamała front pod Skierniewicami i zmusiła armię pruską do ucieczki w kierunku Kalisza. Co prawda straty po stronie krakowskiej były wyższe, jednak zwycięstwo to pozwoliło skrócić front i uwolnić dodatkowe armie do pomocy w walce na Mazurach i pod Toruniem. Druga wiosna wojny od strony geopolitycznej coraz wyraźniej pokazywała przewagę Krakowa.



19 sierpnia 1886 roku to pierwszy dzień, w którym Zjednoczone Prowincje Ameryki Środkowej pod względem siły militarnej, potencjału przemysłowego i szeroko rozumianych wpływów politycznych zdyskontowały Prusy. Te ostatnie zmuszone zostały w ten sposób do opuszczenia elitarnego klubu 8 największych potęg świata.

 

Wojna krakowsko-pruska (1884-1890)

W dalszym ciągu wśród pruskich elit nie było zgody na pokój. Było to całkowicie zrozumiałe, przegrana oznaczała redukcję do roli małego, nieliczącego się państwa. Z tą wizją nikt nie chciał się pogodzić. Przeciwko kapitulacji przemawiał też brak wojsk krakowskich na zachodnich terenach kraju. Żaden z krajów niemieckich nie chciał się zgodzić na przemarsz ich wojsk przez swój teren. Największe naciski dyplomatyczne w tej kwestii skierowano na Brunszwik, który stanowił naturalny pomost dzielący Kraków od zachodnich Prus.



Kolejne miesiące nie przynosiły przełamania aż do października, kiedy najpierw Kraków co prawda ilościowo wygrał, jednak musiał ustąpić pola przeciwnikowi pod Legnicą, a następnie pokonał Prusaków pod Ołomuńcem i Opawą.





Rok 1887 Europa witała dalej trwającym wielkim konfliktem. Prusy były jednak w odwrocie. Armia bawarska została rozbita, oddziały krakowskie kończyły instalowanie swoich władz wojskowych na jej terytorium. Na południu oddziały pruskie zmuszone zostały do wycofania się pod Wrocław. Na zachodzie Brunszwik coraz bardziej skłaniał się współpracy z Krakowem.



W końcu 30 stycznia padł Berlin! Jakby w celu uczczenia tego faktu 3 lutego w Przemyślu odkryto ropę naftową. Lokalni przedsiębiorcy oniemieli z zachwytu.




Świat nie pozostał obojętny wobec wielkiej wojny toczącej się już 4 rok z rzędu w środku Europy. Pod wpływem napływających wieści z frontów, ogromu ofiar i nieszczęść 1 kwietnia 1887 roku w Genewie przedstawiciele licznych państw zgodzili się na częściowe ucywilizowanie reguł wojennej gry. Kraków nie pozostał głuchy na apele świata i również przystąpił do ratyfikacji postanowień artykułów konwencji.



Kolejny rok walk nie przyniósł żadnych rozstrzygnięć. Prusy były nadal na tyle silne, że ich wielkie armie dotrzymywały kroku Krakowowi, jednak na tylko słabi, że nie byli w stanie przełamać nigdzie frontu. Kraków zaś w dalszym ciągu nie był w stanie wymusić na przeciwniku swoich warunków pokojowych. Dopiero wielkie wygrane 1888 roku na wszystkich liniach frontu zmieniły trochę perspektywę. Straty pruskie, szczególnie pod Kaliszem były coraz trudniejsze do zastąpienia przez nowych żołnierzy. Morale zaczęło spadać.






Pod wpływem usilnych działań dyplomatycznych i zwycięstw militarnych 29 października Brunszwik zgodził się na warunkowy przemarsz wojsk krakowskich. Pozostałe kraje niemieckie oprotestowały ten krok. Nie były jednak w stanie realnie wpłynąć na rzeczywistość. Austria ogarnięta kolejnym powstaniem również nie zareagowała. W ciągu miesiąca od zawarcia porozumienia cały pozostały teren Prus (z wyjątkiem Frankfurtu) znalazł się pod krakowską okupacją.



5 stycznia z Egiptu napłynęły wspaniałe wieści. Grupa krakowskich archeologów odkryła grobowiec z czasów XVIII dynastii. Wykopaliska odsłoniły wiele nieznanych faktów z dziejów starożytnego Egiptu, przyczyniły się również do wzrostu prestiżu krakowskiej archeologii w świecie.



Uciekające armie pruskie zostały otoczone w okolicach Gdańska na Pomorzu i na Śląsku na południu. Mimo strat i upadku morale pruskiemu dowództwu udało się zbudować linię obrony i w dalszym ciągu bohatersko opierać się przed Krakowem.



Mieszkańcy ziem krakowskich już od dłuższego czasu wykazywali oznaki zmęczenia wojną. Konflikt, który miał być krótkim decydującym rozstrzygnięciem z pruskim zaborcą okazał się wieloletnim, potwornie wymagającym zmaganiem, które pochłonęło tysiące ofiar i doprowadziło do najpotężniejszego w historii Krakowa deficytu budżetowego. Liczne obietnice rychłego zakończenia wojny nie spełniły się. Przez cały kwiecień i maj 1889 dochodziło do licznych wystąpień i wieców na rzecz zawarcia pokoju. Mimo cenzury na czas wojny, te wzywające do zmiany kursu polityki głosy dochodziły do coraz szerszych warstw społeczeństwa. Frakcja radykalna nie mogąc doczekać się wiążących rozstrzygnięć postanowiła doprowadzić do siłowego obalenia obecnego rządu. 27 maja rozpoczęło się jedno z największych wystąpień anarcho-liberałów w dziejach Krakowa. W celu powstrzymania rozpadu państwa z frontu skierowano liczne oddziały, które otrzymały smutny rozkaz strzelania do rodaków.



W atmosferze buntu i rewolucji doszło do kampanii i wyborów. Partia Katolicka uzyskała w niej najniższy wynik od czasu zakończenia wojen z Austrią. Socjaliści coraz wyraźniej dobijali się swojego głosu w rządzie.



Niezrażeni to zawieruchą militarną i polityczną, przedsiębiorcy z Opawy sformowali giełdę, która w ciągu najbliższych lat pozwoliła na powiększenie konkurencji i wzrost obrotu towarowego na Morawach i w sąsiednich województwach.



5 listopada zasięg rebelii anarchistycznej osiągnął swoje maksimum. Praktycznie cała ściana wschodnia była pod jej wpływem. Nie byli jednak w stanie sformować wystarczająco silnej administracji, która pozwoliłaby wystawić im sprawną i nowoczesną armię. Od tej daty liczy się powolny, ale nieubłagany kres potęgi rewolucji.



W końcu 4 marca 1890 roku, po blisko 6 latach walk, Prusy wobec załamania się ich państwa na wszystkich frontach zgodziły się zaakceptować krakowskie warunki. Straty terytorialne były olbrzymie. Około połowa powierzchni ich państwa znalazła się w rękach krakowskich. Jedynie mały odcinek Prus Książęcych z Królewcem przypominał, że niegdyś Prusy stanowiły najpotężniejsze państwo między Odrą, a Wisłą i Niemnem. Krakowska flaga załopotała w Gdańsku, Toruniu, Poznaniu, Katowicach, Opolu, Wrocławiu, Szczecinie i setkach mniejszych miast. Na północy Kraków przekroczył nawet linię Odry. Praktycznie cały południowy Bałtyk przeszedł pod jurysdykcję Krakowa.



Jakby dla potwierdzenia krakowskiej potęgi świeżo wybudowane kanały Panamski i Sueski przeszły wraz z okolicznymi terenami pod zarząd krakowski.




Kraków dumnie wkroczył na 4 miejsce pod względem potęgi na arenie międzynarodowej. Potencjał przemysłowy Krakowa przekroczył statystyki Francji.



Pod względem narodowościowym w państwie krakowskim przeważali Niemcy stanowiąc blisko 40% mieszkańców. Polacy stanowili zaledwie 1/3 mieszkańców olbrzymiego państwa. Jednak silna i nieustępliwa akcja polonizacyjna odnosiła duże sukcesy. Coraz bardziej wzrastało znaczenie socjalistów, z których poglądami zgadzało się już przeszło 15% społeczeństwa. Scena polityczna była jednak bardzo podzielona i nikt może poza konserwatystami nie uważał, że jest w stanie wygrać kolejne wybory. W wyniku zmian terytorialnych spadł również procentowy udział katolików w społeczeństwie przekraczając ledwo 50%. Kraków nadal był krajem rolniczym z 50% populacją rolników. Rola przemysłu, zwłaszcza wobec zmian terytorialnych coraz bardziej wzrastała.



Społeczeństwo polskie zamieszkujące państwo krakowskie coraz powszechniej domagało się zmiany nazwy państwa. Polska powracała na mapy świata...

----

Właśnie zobaczyłem, że wyszedł patch 1.2 do Victorii, który z tego co widzę przynosi dużo dobrych zmian. (może Wisła przestaje urywać się gdzieś w polach w Małopolsce ;P)
Sądzę zatem, że trzeba kończyć przygodę z Krakowem na wersji 1.1 i przenieść się na nową.
Jednak zanim to zrobię spróbuję doprowadzić przynajmniej do zmiany Krakowa na Polskę. W końcu na to zasłużyła

AAR wyczyszczony i zamknięty.
W przypadku zamiaru wydania kolejnych odcinków proszę skontaktować się z właściwym dla działu moderatorem.
Zoor